Kararsızlık Nedir, Nasıl Başa Çıkılır?

Ne çeşit kararsızlıklar vardır?

İki çekici durum arasındaki kararsızlık (birden fazla da olabilir.)

  • Bir test sınavında iki şık arasında kalmak.
  • Yine sınavlarda bazı bilgilerin doğruluğu üzerinde oluşan şüpheden dolayı kararsızlık yaşanabilir. Şöyle yazsam yanlış veya doğru olabilir diye düşünmek. Eğer doğru yaparsam puanım artacak veya daha yüksek alacağım şeklinde düşünceler olabilir.
  • Kıyafet seçerken iki tanesi arasında hangisini seçsem diye düşünmek. (Tabii iki tane örnek ama ikiden fazla olduğunu da bir düşündüğümüzde -eğer kararsız biriysek- seçmek için fazla bir enerjiye ihtiyacımız olacak.)
  • Başka bir durum ise örneğin bir akşam mesaj geldi. İki arkadaşınız sizle bir plan kurmak istiyor ve ikisi arasında bir karar vermeniz gerekecek. İkisi için de eşit bir düşünceniz söz konusudur. Dolayısıyla bu gibi durumlarda kararsızlık kaçınılmazdır.
  • Dondurma ve çikolatadan sadece birini seçme durumunuz var ve her ikisine o an eşit seviyede istek duyuyorsunuz ne yapardınız? (Saçma gelmesin ama bu durumlarda da kararsızlık yaşanabilir.)

Geleceğe yönelik kararlarda kararsızlık

  • Üniversite sınavları sonucunda tercih yapmayı düşünüyorsunuz ve bu durum siz de kararsızlık yaratıyor olabilir.
  • Üniversiteye yerleştiriniz ama bölümden memnun değilseniz ve bırakıp bırakmamak arasında kararsızlık yaşıyor olabilirsiniz.
  • Yen bir iş kurma planınız var. Örneğin mevcut işinizi bırakıp artık bir iş kurma planı yapmak istiyor olabilirsiniz.
  • Eş seçimi ve evlilikde de kararsızlık yaşanabilir. (Kişi nasıl bir eş arayacağı konusunda karar vermiş olmayabilir. Ne istediğini bilmeyebilir.)

Sizin için o an çok önemli kararlar

Bulunduğunuz an’ı ilgilendiren bir karar vermeniz gerekiyorsa ve bu düşündürüyorsa sizi kararsızlık yaşamanız kuvvet muhtemeldir.

Niye Kararsızlık Yaşarız? Neler Yapabiliriz?

Kişi eğer bir veya birden fazla durumlar için bir karar alamıyorsa buna kararsızlık diyebiliriz.

Örneğin karşınızda A, B, C kapıları var. Birini seçmeniz gerekiyor ama karar vermekte zorluk çekiyorsunuz işte bu kararsızlık oluşturmaktadır.

  • Eğer kararlar arasında eşit çekicilikler varsa
  • Elinizde çok bilgi yoksa yani seçtiğinizde ne olacağı konusunda bir muallak durum söz konusuysa
  • En iyisini seçmeniz gerektiğini düşünüyorsanız. A, B ve C örneğimiz baktığımızda, kapılar arasında sadece harf farkları söz konusuyken bu nasıl mümkün olacak? Beklentinizi “en iyi” seviyesinden düşürmeniz sizin için daha iyi olacaktır. Aksi takdirde beklentiniz gerçekleşmez ise olumsuz etkilenebilirsiniz. Seçerken de stres yaşamamak adına daha kararlı bir tavırla ilerlememiz gerekmektedir.
  • Bir de şöyle düşünün ameliyat olacaksanız ve ameliyatın başarısı %70’dir. Bu ameliyatı olmazsanız hastalığınız ilerleyecek. Yani eninde sonunda bu ameliyatı olacaksınız. Yine de bu ameliyatı olmakta kararsız kalabilirsiniz çünkü %30 başarısızlık ihtimali vardır.

 

Kararsızlık ne yaşatır?
  • Alacağınız kararı ertelemenize yol açabilir ve karar verme durumunu düşünmemek için başka eylemlere yönelmenize yol açabilir. (Örneğin kararı almayı erteleyerek başka bir durumla meşgul olmak.)
  • Dolayısıyla bir işi ertelemenize yol açabilir.
  • Zaman kaybı yaşatır. (Ürün almayı düşünüyorsunuz ve saatlerce oyalanıyorsunuz ama yine de pek bir değişim olmuyor. Kararsız kaldığınız için ürünü almıyorsunuz. Şöyle de olabilir: Bir ürün alacaksınız gittikçe onun üst modellerini almaya karar veriyorsunuz 🙂 ama onları alamıyor ve ihtiyacınız olan ürünü almayı gereksiz yere erteliyor olabilirsiniz.)
  • Stres yaşatır. (Üstteki örneğimizde de gördüğünüz gibi kapıları seçerken neye göre kapı seçeceğinizi tam bilmediğiniz için stres yaşayabilirsiniz. Bu durum sizin için sinir bozucu da olabilir.)
  • Moral bozabilir.
  • Bazen para kaybı da yaşatır. (Şunu mu alsam şunu mu alsam derken kararsız kalıp ikisini almak 🙂 Ama daha sonra da her ikisini de kullanmamak.)
  • Ciddi durumlar da söz konusu olabilir. (Örneğin karşıdan karşıya geçeceksiniz. Acil bir işiniz var. Tam geçeceğinizde sarı ışık yanıyor ve siz adım atmış oluyorsunuz. Bu arada siz geri döneyim mi devam edeyim mi diye kararsız kalıyorsunuz. Bu örnekte kaza olabilme ihtimalini düşündüğünüzde kararsızlığın ciddi olumsuz sonuçlar açabileceğini düşünebilirsiniz. Aynı şekilde araba kullanırken ki kararlarınızda da bu geçerli olmaktadır. Bir kararsızlığın bir kazaya ya da birden fazla kazaya yol açabileceğini unutmayın.)
  • İlerleyişinizi engeller (Sizden bir grup seçmeniz ve onlarla işbirliği içerisinde çalışmanız isteniyor ve siz de kararsız kalıp ertelediğinizi düşünün grup kontenjanları dolarsa ne olacak? Grupsuz kalacak ve çalışmalarınızda ilerleyememenize yol açacak.)
Kararsızlığa karşı ne yapabiliriz?
  • Kendinizden emin olmalısınız.
  • Karar alacağınız konu hakkında bilgi sahibi olmaya çalışın.
  • Karar alacağınız konunun artısını eksisini düşünün. Karar aldığınızda neler olabilir, almadığınızda neler olabilir?
  • Y’yi seçseniz ne olur Z’yi seçseniz ne olur? Bunlar üzerinde araştırarak ileriyi düşünerek kararlarınızı alabilirsiniz.
  • Ama bunları düşünürken de kararsızlık yaşamamaya dikkat edin. Zaten amacımız bunları yaparak kararsızlık oluşmasını engellemektir.
  • Ama üstteki 3 kapı örneği gibi bir durum yaşanırsa ne yapacağız?
  • Hayatta her şey %100 kesin bir şekilde kararlarla ilerlemiyor. Orada bir bilgiye ulaşamayan çoğu kişi sezgilerini kullanacaktır.
  • Hayatımız içinde risk kavramı vardır. Birçok kararda risk alırız. Ameliyat örneğini düşündüğünüzde bu bir risk değil midir? Arabanızı kullandığınızda bu da bir risk değil midir? (Başka bir arabanın size çarpmayacağını nereden biliyorsunuz? Çoğu zaman aniden neyle karşılaşacağınızı bilemezsin.)
  • Dolayısıyla bazı riskleri almamız kaçınılmaz bir durumdur. Ama tabii ki riski büyük durumlarda dikkatli olun.Örneğin, ameliyat kararı alacaksanız detaylı araştırma yapıp komplikasyonları araştırmak çok doğaldır.
  • Mükemmeliyetçi olmanız size zarar veriyorsa bu özelliğinizin üzerinde düşünmeniz gerekecek.
  • Bunu düşünürken kendinize hata yapma imkanı vermediğinizi fark etmiş olabilirsiniz ama unutmayın hayatta hatalar yapabilirsiniz. Ne demişler: Beşerdir şaşar. Dolayısıyla hata yapmaktan kaçınmayın ve hatalar size deneyim katar. Deneyim sizi güçlendirir. İleri ki kararların kolay alınmasında etkili olabilir. (Kaza yapan bir insan düşünün bir daha o kişi kaza yapabilir mi?) Ama kaza gibi konularda hata yapmamaya çalışmanız daha sağlıklı olacaktır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Önceki yazıyı okuyun:
5 Maymun Deneyi: Kuramsal Negatif Öğrenme

Deney: Araştırma şöyle ilk önce bir kafese 5 maymun koyuyorlar.  Kafesin tepesine iple asılı muzlar koyuyorlar. Maymunlar doğal olarak muzlara

Kapat