Depresyon Nedir, Nedenleri ve Tedavisi

Depresyon Nedir?

Depresyon ilgilendiğiniz ve sizi mutlu eden şeylere olan ilginizin düşmesi, aşırı üzüntüdür.

Olumsuz yaşantılardan kaynaklı üzüntü, umutsuzluk, acı duygular yaşamak çok normaldir. Bu tür olaylar kayıplar, doğal afetler, kayıplar, stres ve hayal kırıklıkları olabilir. Yaşantınıza göre ve sizi etkileme derecesine göre, hayatınızdaki anlamına göre sizde bir üzüntü, mutsuzluk oluşacaktır. Örnek olarak bir kayıp sonrası çok uzun süre üzüntü içinde olabilirsiniz, bu doğaldır. Ancak depresyonun belirli kriterleri vardır ve her üzüldüğünüzde ben depresyondayım demeniz doğru olmaz.

Günümüzde depresyon yaygındır. Her üç kişiden biri hayatının bir döneminde büyük bir depresif dönem yaşarlar. Çoğu depresyon olgusu hafif olmakla birlikte on kişiden yaklaşık bir kişisi ılımlı veya şiddetli bir atağa sahip olacaktır.

Depresyon Belirtileri Nelerdir?

1- Önemli görülen aktivitelere karşı ilginin kaybı ve eskisi kadar zevk alamama

2- Fiziksel olarak hareketli olmasa bile enerji kaybı. Uyuşukluk, yorgunluk ve işler zor olmasa bile çok enerji harcadığı duygusunu yaşamak

3- Değersiz hissetmek, kendini suçlamak ve hayatın anlamsız olduğunun düşünülmesi

4- Zamanın çoğunda sinirli, üzüntülü ve huzursuz olmak

5- İntihar düşünceleri, ölümle ilgili düşünceler veya intihar girişimleri olabilir

6- Vücut ağrıları, kramplar, sindirim sorunları, baş ağrıları ve ilaç ya da tedaviyle çözülmeyen diğer ağrılar.

7- İştahsızlıkla birlikte aşırı kilo kaybı ya da çok fazla kilo alınması

8- Normalden daha fazla ya da az uyumak ve uykusuzluk yaşamak

Depresyonun Nedenleri Nelerdir?

Nedeni tam olarak bilinmese de genetik faktörlerin etkisinin %30 olduğu düşünülmektedir. Nasıl ki hepimizin parmak izleri farklıysa depresyon yaşama oranlarımız da farklı olacaktır.

Stresli yaşam olayları depresyonun tekrarlanmasına veya başlamasına yol açabilir. Bunun yanında ekonomik zorluklar, işsizlik, boşanma, yalnızlık veya önemli bir kişinin kaybı depresyona yol açabilir. Görüldüğü gibi sosyal ve çevresel etkenlerin depresyonun oluşmasında büyük bir etkisi vardır. Bu tarz olaylar savunmasız ya da hassas insanlarda çok daha hızlı depresyona götürebilmektedir.

Diğer bir durum ise kişilerin özellikleridir yani sürekli olumsuz düşünen bir kişinin depresyona yakalanma olasılığı daha çok olacaktır. Bu kişilerin bir de üzüntü verici, ağır bir olay yaşadıklarını düşünün o zaman daha kötü bir durum yaşarlar.

Gözardı edilmemesi gereken başka bir olası depresyon nedeni ise fiziksel bir hastalık veya ilaç olabilir. Glandüler ateş, grip, hepatit, tiroid hormonları, anemi, diyabet, doğum kontrol hapları, alkol, kalp ya da tansiyon gibi diğer ilaçlar depresyon belirtilerine neden olabilir.

Depresyonla Nasıl Başa Çıkılır, Tedavisi Nedir?

Depresyonla başa çıkmanın çeşitli yolları vardır ve bu yollar çoğu zaman birbiriyle işbirliği içinde gerçekleştirilir. Bunlar Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), antidepresan ilaç ve bazı ciddi vakalarda Elektrokonvülsif Terapi’dir. Depresyonunuzu yönetmeyi öğrenirken eğitim ve baş etme stratejileri de önemlidir.

 

Davranışsal Stratejiler:

Depresyonun önemli bir özelliği de hareketsizliktir. İnsanlar daha az şey yaptıkları ve daha az ürettikleri için kötü hissedebilirler. Depresyon için davranışsal stratejiler, depresyonu kötüleştirebilecek davranış biçimlerini tanımlamayı ve değiştirmeyi amaçlar. Aktivitelere katılarak depresyona karşı engel oluşturabilirsiniz. Bu davranışsal stratejiler arasında etkinlik planlama, sosyal beceri eğitimi, yapılandırılmış problem çözme ve hedef planlama yer alır. Depresyon için bu tedavi biçiminin avantajlarından biri de, bir kez edinildiğinde, bu yeni davranış tarzlarının yaşam boyunca uygulanabilmesi, depresyonun nüksetmesini engeller veya nüksetmesini en aza indirmesini sağlamaktır.

Uygulayabileceğiniz Bazı Davranışsal Stratejiler:

  1. Günlük olarak yapacağınız etkinliklerin listesini çıkarın. Sizi iyi hissettirecek etkinlikleri de eklemeyi unutmayın. Bu şekilde bir planınız olsun ve buna sadık kalın.
  2. Planlarınız içerisine sporu eklemeyi unutmayın.
  3. Hoşlandığınız, vakit geçirirken zamanın nasıl aktığını fark etmediğiniz, iyi hissettiren etkinliklerinizin sayısını arttırın.
  4. Depresyonla mücadele sürecinde ara ara kendinizi ödüllendirmeyi unutmayın.
  5. Depresyondan kurtulmak bacağınızı kırdıktan sonra tekrar yürümeyi öğrenmek gibidir.
  6. Eğer bir iş yapıyorsanız ve bu size zor geliyorsa onu parçaları ayırın.

Bonus Olarak:

  1. Eğer kilo kaybı yaşıyorsanız yemeğinize dikkat edin. Bol sıvı tüketin.
  2. Çevrenizdekilere sevginizi kaybetmeyin ve bunun geçici olduğunu unutmayın. İyileşeceğinize inanın.
  3. Uyku bozukluğu yaşamamak adına düzenli uyku saatleriniz olsun. Gün içinde rastgele bir şekilde yatmaktan kaçının. Uyumadan önce uykunuzu kaçıracak yiyeceklerden ve içeceklerden uzak durun.
  4. Bu süreçte stratejiler yaparken kendinizi kandırmaktan kaçının. Bir defter tutarak yaptıklarınızı, duygularınızı ve düşüncelerinizi kaydedin. Bu sizin planınıza sadık kalmanızı ve depresyonla başa çıkmanızı kolaylaştırır.
  5. Faydalı aktivitelere başlayın veya yapıyorsanız bırakmayın. Hiçbir şey yapmamaktan kaçının.
  6. Sizi rahatsız eden düşüncelerin alternatifini bulun. Örneğin, bir arkadaşınız size sinirlendirdiğinde “o beni sevmiyor” demeniz sağlıklı olmaz. Alternatif düşünce olarak “o an çok sinirli olabilir, bir şeye canı sıkkın olabilir” diyebilirsiniz. Bu basit bir örnek oldu ama alternatif düşünceler hem sağlıklı düşünmenizi sağlar hem de depresif duygu ve düşüncelerden kurtarır.
  7. Çevrenizde sizi sürekli kötü hissettiren arkadaşlardan uzak durun.

Bilişsel Stratejiler:

Depresyonda olan insanlar daha çok olumsuz düşünmeye yatkındırlar. Kendilerini çoğunlukla değersiz ve dünyayı kötü ya da haksız bir yer olarak düşünürler ve gelecekte hayatlarının iyileşeceği umutları yoktur. Kötü bir şey olduğunda kendilerini suçlarlar ama iyi şeyler olduğunda, kendilerine sadece şanslı olduklarını söylerler. Yani olumlu şeyleri daha az görerek olumsuz şeylere odaklanırlar.

İşte bilişsel yaklaşımın da amacı insanların olumsuz eğilimli düşüncelerini anlamalarını ve bunlarla başa çıkabilmelerini sağlamaktır. Bu yaklaşım, temel varsayımlar ve inançları tanımlar ve bunlara meydan okur. Odak noktası düşünce hatalarıdır diyebiliriz. Eğer düşünceleri değiştirebilirsek davranışların da değişeceğini belirtirler. Yaşam hakkındaki düşündüklerini yeniden değerlendirmeyle birlikte insanlar daha sağlık düşünce tarzları geliştirip alternatif düşünceler de yaratarak daha etkili bir şekilde kurtulabilmektedirler. Bu stratejiler de davranışsal stratejilerde olduğu gibi depresyonun nüksetmesini engeller veya en aza indirir.

İlaç:

Bazen şiddetli depresif duygudurumunun ortadan kaldırılması için antidepresan ilaçlar ilk tedavi yöntemi seçilebilirler. Birden fazla depresyon ilacı olduğu için hangi depresan ilacının size uygun olacağını bulmanız gerekir, bunun için bir hekime başvurabilirsiniz.

Antidepresan ilaç kullanırken şunlara dikkat edin:

  • Her insanda her antideprasan ilacı aynı etkiyi yaratmaz. Herkes için tek bir antideprasan ilaç türü yoktur.
  • Reçeteyi yazan sağlık uzmanıyla iletişim halinde olun. Kafanız göre ilaç kullanmayın.
  • Daha iyi hissederseniz ilacı bırakmayın size ne sıklıkla kullanmanız gerektiği söylenmiştir.
  • Yan etkilerine dikkat edin. Bu etkiler çeşitli olmakla birlikte ilacın türüne, kullanan kişiye, yaşa, cinsiyete vb. özelliklere göre değişmektedir.

 

Elektrokonvülsif tedavi (ECT):

Beyine elektrik uyarımı veya elektro şok tedavisi olarak da bilinmektedir.

ECT kafa derisi üzerinde dikkatlice seçilmiş bölgelere kısa bir elektrik akımı uygulanmasını içerir. Bir psikiyatrist ve anestezist tarafından uygulanan bu elektrik akımları beyinde küçük bir nöbet geçirir. İşlemden önce kişiye, işlemin etkisini azaltmak ve fiziksel bir nöbeti önlemek için kısa etkili bir genel anestezi ve bir kas gevşetici verilir.

Bir çok insan EKT’den korkmasına rağmen, bu teknik, hafızayla ilgili bazı yan etkiler olsa da, şiddetli depresyon için en güvenli ve en etkili tıbbi tedavidir. ECT, antidepresan ilaçlara göre daha hızlıdır.

Eğitim:

Depresyonlu insanlar için son derece değerli bir konudur eğitim. Depresyonla ilgili sağlıklı bilgi tabanının olması kişinin depresif duygularla başa çıkmasında çok yardımcı olacaktır. Daha fazla kontrol, daha az çaresizlik duygusuna ve daha iyi bir refah duygusunu sağlar. Depresyondaki kişinin ailesi ve yakın çevresinin de bu konuda bilgili olması önemlidir.

  • Depresyon bir hastalıktır, zayıflık ya da bir karakter bozukluğu değildir.
  • Tedavi etkilidir ve birçok tedavi seçeneği vardır. Çoğu insan için uygun bir tedavi vardır.
  • Tedavinin amacı tamamen iyileşmek ve iyi kalmaktır.
  • Nüks oranı oldukça yüksektir: Bir depresyon dönemine sahip kişilerin yarısının nüksü vardır ve bu oran bir önceki atak sayısı ile artmaktadır.

 


Kaynakça:
  1. https://thiswayup.org.au/how-do-you-feel/sad (Bu içeriğimiz için temel kaynak)
  2. https://www.wikihow.com/Deal-with-Depression
Erişim Tarihleri: 4.04.2018

 

Ahmet Kılgi

İstanbul Kültür Üniversitesinde Psikoloji lisans öğrencisidir. Psikolojiden Oku'da araştırmalar, incelemeler ve denemeleri bulunmaktadır. Düzenli spor yapmaktadır. Bisiklet sürmeyi sever. Psikoloji alanında okumalar yapmakta ve bilgilerini bu platform üzerinden aktararak faydalı içerikler sunmayı amaçlamaktadır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Önceki yazıyı okuyun:
Duygulanımlar Öğrenmeyi Nasıl Etkiler?

Öncelikle Öğrenme Nedir? İnsanoğlunun davranışlarının büyük çoğunluğunu öğrenilmiş davranışlar oluşturur (Senemoğlu, 2009). Öğrenmenin, teorisyenler, araştırmacılar ve uygulamacılar tarafından evrensel olarak

Kapat