Capgras Sendromu: Tanıdık Yüzdeki Yabancı

İnsan bedenin en ilginç organlarından birisi olan beyin normal bir işleyişte bile akıl almaz işler başarabilmektedir. Normal işleyişi bile hala tam olarak bilinemezken doğuştan veya sonradan meydana gelen bir hasar nedeniyle ortaya çıkan farklı işleyişler araştırmacılar tarafından sürekli olarak araştırılmaktadır. Bu konu hakkında birçok araştırma vardır ama nedeni veya tedavisi araştırılan birçok psikotik bozukluk bulunmaktadır. Bunlardan birisi de “the illusion of doubles” olarak da bilinen Capgras Sendromu’dur.

Capgras Sendromu Nedir?

Sendrom ilk kez 1923 Capgras ve Rebeul-Lachaus tarafından tanımlanmıştır. Capgras Sendromu genel olarak hasta hayatındaki bir kişinin veya nesnenin sahteleri ile yer değiştirdiği inancına sahiptir. Bu kişi çoğunlukla anne-baba, eş ve çocuk gibi yakın aile üyelerinden birisi olmaktadır. Araştırmalara göre değiştiğine inanılan kişi ile iletişim kesildiğinde dahi hastaların düşünceleri ısrarlı bir biçimde devam etmektedir. Sanrısal Yanlış Tanıma Sendromları başlığı altında incelenen Capgras Sendromu ile bağlantılı birçok yanlış tanıma sendromları bulunmaktadır. Bunlardan ön plana çıkanlar:

  • Fregoli Sendromu: Bu sendromda birey persekütör kişinin (kendisine kötülük yapacağına inandığı kişi) etrafındaki değişik insanların yerine geçtiğine inanmaktadır. Capgras Sendromu ile arasındaki fark ise Fregoli Sendromu’nde değiştiğine inanılan kişi veya nesne değişkenlik göstermektedir. Capgras Sendromu’nda ise değiştiğine inanılan kişi veya nesne sabittir.
  • İntermetamorfoz yanılsaması : Birey hayatındaki kişilerin birbirleriyle yer değiştirdiği inancına sahiptir. Bu durum genellikle uzun bir süre zor koşullar altında askerlik yapmış bireylerde rastlanılmaktadır.
  • Öznel Benzer Sendromu: 1978 yılında tanımlanan bu sendrom ise üç alt türe sahiptir. Birincisinde birey başka bir kişinin yerine geçtiğine inanmaktadır. İkincisinde birey kendisinin benzerleri başka insanlara veya nesneler yansıdığına inanır. Üçüncüsü ise Capgras tipi olarak tanımlanır ve birey etrafında görülmez benzerleri olduğuna inanmaktadır.
  • Redüplikatif paramnezi: Bu sendromda ise birey bir kişinin değil fiziksel bir yerin birebir kopyalandığı inancına sahiptir.

Capgras Sendromu’nun Sebebi Nedir?

Ender görülen bir bozukluk olan Capgras Sendromu nadiren tek başına görülmektedir. Çoğunlukla başka bir psikotik bozukluk eşliğinde görülmesi nedeniyle fark edilmesi çok zordur. Yapılan araştırmaların sonucuna göre vakaların %70’inde bu sendrom fonksiyonel psikoz ile ilişkilendirilmiştir. Bunlarında büyük bir çoğunluğu psikoz paranoid şizofreni tipindedir. Bunların dışında depresyon, mani ve şizoaffektif bozuklukluk ile ilişkilendirilen vakalarda bulunmaktadır. Psikotik bozuklukların yanı sıra epilepsi, migren, enfeksiyon, ansefalit veya kafa travmaları gibi genel tıbbi bozuklukların da sendroma neden olabildiği görülmüştür. Hastalar yaş ve cinsiyet bakımından incelendiğinde ise yeterli güvenilir bilgiye ulaşılamamıştır.

Hastalık nöropsikolojik yaklaşıma göre incelendiğinde ise genellikle dopamin ve serotonin dengesizliğinden bahsedilmiştir. Ayrıca incelemelerde sağ hemisfer, temporal ve frontal loblar ön planda tutulmuştur. Nörolog Vilayanur Ramachandran’a göre ise Capgras Sendromu’nun nedeni beynin yüzleri tanımayı sağlayan bölgesi olan temporal lob ile tanınan yüzlere duygusal tepki vermemizi sağlayan limbik sistem arasındaki bağlantıda meydana gelen aksaklıklardır. Bu durum çoğunlukla prosopragnosi ile karıştırılmaktadır. Fakat Capgras Sendromu ile prosopragnosi ile arasında temel bir farklılık bulunmaktadır. Yüz körlüğü de denilen prosopragnoside kişi daha önce gördüğü yüzleri tanıyamamaktadır. Capgras Sendromu’nda ise kişi yüzü tanımlamaktadır fakat tanımladığı yüze karşı duygusal tepki verememektedir. Kısacası bu algısal bir bozukluk veya yanılsama değil bireyin emosyonel işaretleri olması gerektiği gibi kullanamamasıdır.

Capgras Sendromu’na Psikodinamik Yaklaşım

Beyinde herhangi bir travma veya hasar meydana gelmeden de Capgras Sendromu’nun meydana gelebileceği görüşleri ileri sürülmüştür. Bu görüşe göre Capgras Sendromu bireyin gelişme sürecinde içselleştirdiği nesnenin patolojik bölünmesi sonucu ortaya çıkan, kişinin kontrol edemediği bilinçdışı duyguların sebep olduğu bir bozukluktur. İlkel savunma mekanizmaları (inkar, bölme ve yansıtma vb.) kullanılarak kişinin sevilen nesneye karşı yöneltilmiş öfkesinden dolayı yaşadığı suçluluk duygusunu bastırmaya çalışmasıdır.

Capgras Sendromu İle İlgili Öneri Filmler

1*

Öteki

Başrollerinde Jesse Eisenberg ve Mia Wasikowska olan 2014 yapımı kara komedi ve gerilim türündeki filmde Dovstoyevski’nin “Öteki” adlı eserinden esinlenilmiştir. Hayatı boyunca sürekli ezilmiş biri olan Simon’un işyerine ona ikizi kadar benzeyen James adındaki bir yabancının gelmesiyle başlayan olaylar ile Simon’un hayatındaki değişimi konu almaktadır.

New York Yanılsamaları

Yönetmenliğini ve senaristliğini Charlie Kaufman’ın yaptığı 2008 yapımı film evinin bir köşesine New York’un minyatürünü yapmaya çalışan bir tiyatrocuyu konu almaktadır. Filmin orijinal adı Synecdoche ise kelime anlamı olarak Yunanca eş zamanlı kavrayış, anlayış demektir.


Kaynaklar

Okuduğunuz içerik sevgiyle oluşturulmuştur ❤️

WhatsApp Grubumuza dahil olup duyuruları kaçırmamak için tıklayın

Yazımızı okudunuz ve şimdi paylaşma zamanı:
Share on Facebook
Facebook
Pin on Pinterest
Pinterest
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin

Hacer Canbazoğlu

Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Psikoloji bölümü lisans öğrencisi

Hacer Canbazoğlu 35 içerik yazdı. Hacer Canbazoğlu tarafından yazılan tüm içerikleri gör

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir