Antropoloji Nedir?

Antropoloji, insanlığın bütüncül biyokültürel ve kıyaslanmalı incelenmesidir. Yani insan türlerini ve yakın ataları ilgi alanıdır. İnsanları inceleyen diğer dallardan farklı olarak antropoloji, insanlığın durumuyla ilgili tüm alanları kapsar; insanlığın kökenleri, değişimi, biyolojik ve kültürel uyumumuzu; toplumlar, diller, adetler ve inançlarla birlikte dünyadaki engin çeşitliliği inceler. Antropoloji, geçmişte, günümüzde ve gelecekte insanlar arasındaki farkları ve benzerlikleri açıklamaya soyunur. Bu işi yapanlara da antropolog denir.

 

Antropologlar geçmiş tarihlerdeki insanların nasıl yaşadıkları ve neye önem verdiklerini öğrenmek isterler. Biyolojik bedenlerimizi ve genetiğimizin yanı sıra kemiklerimiz, diyetlerimiz ve sağlığımız hakkında da merak içindedirler.  Antropologlar, diğer canlılarla (çoğunlukla maymunlar ve şempanzeler gibi diğer primatları da) onlarla ortak noktalarımızı ve eşsiz kılan şeyleri karşılaştırırlar. Neredeyse tüm insanlar, yemek, su ve arkadaşlık gibi hayatta kalmak için aynı şeylere ihtiyaç duysa da, insanların bu ihtiyaçları karşılama biçimleri çok farklı olabilir. Örneğin, her canlı yemek yemelidir, ancak insanlar farklı gıdalar yiyor ve yiyecekleri farklı şekillerde alıyor. Dolayısıyla, antropologlar farklı insan gruplarının nasıl yiyecek, hazırlandığını ve paylaştıklarını inceliyor.  Antropologlar ayrıca, insanların sosyal ilişkilerde nasıl etkileşim kurduğunu anlamaya çalışırlar (örneğin aileler ve arkadaşlar). İnsanların farklı toplumlarda giyinip iletişim kurmalarının farklı yollarına bakarlar. Antropologlar bazen bu karşılaştırmaları kendi toplumlarını anlamak için kullanırlar. Birçok antropolog kendi toplumlarında ekonomi, sağlık, eğitim, hukuk ve politika alanlarında çalışmaktadır. Bu karmaşık konuları anlamaya çalışırken, biyoloji, kültür, iletişim türleri hakkındaki bilgilerini de taze tutmaktadırlar (2*).

Antropolojinin iki temel varsayımı:
  1. İnsan doğasını anlamak için kıyaslamalı, kültürler arası araştırmaya ihtiyaç vardır.
  2. İnsanları anlamanın en iyi yolu, bütüncül yaklaşımla, insanlık hallerinin hem biyolojik hem kültürel etkilerini birleştirmektir.

 

Antropolojinin Dört Alt Alanı
1) Arkeoloji

Arkeologlar; insanların yaşamakta oldukları veya bir zamanlar yaşamış oldukları mekanlarda aletler, silahlar, kamp yerleşim yerleri, binalar, atıklar gibi insan eli ile yapılmış, kullanılmış veya değiştirilmiş kalıntılar bulurlar. Örneğin, bitki ve hayvan kalıntıları ve geçmişten kalan çöpler bize tüketim ve faaliyetler hakkında fikir verir. Yani arkeoloji geçmişte kullanılan nesneleri analiz etmektedirler. Bunlardan yola çıkarak insanların nasıl yaşadıklarını ve neler yaptıklarını araştırırlar.

2) Biyolojik Antropoloji

Antropolojinin, insanın biyolojik çeşitliliğini zaman ve mekan boyutuyla inceleyen dalı; örneğin, hominid evrimi, insan genetiği, insanın biyolojik uyumu. Aynı zamanda primatolojiyi de kapsar; örneğin, maymun ve gorillerin evrimi ve davranışları.

3) Kültürel Antropoloji

İnsanların kültürlerini inceler, sosyal ve kültürel benzerlikleri ve farklılıkları tasvir eder, analiz eder ve yorumlar. Kültürel antropologlar bir kültürü anlamanın en iyi yolunun o kültürde yaşayarak olması gerektiğini bildikleri için kültürü gidip görerek orada yaşayarak veya insanlarıyla gözlem, görüşme, mülakat yaparak araştırırlar. Etnografi denilen bu yöntemle o kültürde yaklaşık 1-1.5 yıl kalabilmektedirler. Etnoloji ise farklı toplumlarda veri toplamış olan etnografın sonuçlarını inceler, yorumlar, analiz eder ve bu sonuçları kıyaslar.

4) Linguistik Antropoloji (Dilbilim)

Dilbilimsel antropologlar insanların dünyada iletişim kurdukları yolları inceler. Dil yoluyla dünyayı nasıl gördüğümüzle ilgileniyorlar. Dillerin kendi içlerinde nasıl çalıştığınızı ve zamanla nasıl değiştiğine de bakarlar. Aynı zamanda, dil ve iletişim konusunda neye inandığımız ve hayatımızda dilin nasıl kullanıldığına bakarlar. Dilbilimsel antropologlar için dil ve iletişim, toplumu ve kültürü nasıl ürettiğimizin anahtarıdır.

 

Uygulamalı Antropoloji

Uygulamalı alan antropolojinin önemli bir parçasıdır. Her alt dalının da uygulama alanı vardır. İnsana pratik fayda sağlamaya yönelik çalışmalar içermektedir. Güncel sosyal problemlerin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve çözümünde antropolojik verilerin, yaklaşımların, teorilerin ve yöntemlerin kullanılmasını içerir. Örneğin; sağlık, eğitim ve kuruluşlarla sorunları çözmek üzere çalışabilirler.

Antropolojinin amacı, dünyayı insani farklılıklar için güvenli hale getirmektir.

(Antropolog Ruth Benedict)


Kaynakça ve İleri Okuma:

  1. Gezon, L., Kottak, C. (2016). Kültür. (Bölüm 1, 2. Baskı). Gürsoy, A. (Çev. Ed.). Ankara: Nobel
  2. http://www.americananthro.org/AdvanceYourCareer/Content.aspx?ItemNumber=2150&navItemNumber=740 Erişim Tarihi: 8.03.2018

 

Ahmet Kılgi

İstanbul Kültür Üniversitesinde Psikoloji lisans öğrencisidir. Psikolojiden Oku'da araştırmalar, incelemeler ve denemeleri bulunmaktadır. Psikoloji alanında okumalar yapmakta ve bilgilerini bu platform üzerinden aktararak faydalı içerikler sunmayı amaçlamaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Önceki yazıyı okuyun:
Sigmund Freud Müzesi

Psikanalizin kurucusu ve psikolojide en çok konuşulan, kavramları birçok insanın dilinde dolaşan Freud'un müzesini, gezmeyi sevenler için paylaşalım dedik. Avusturya

Kapat