Akılcı Duygusal Davranışçı Terapi

Kuramın önemli temsilcisi Albert Ellis

1913’te Pittsburgh’da doğdu, New York’ta büyüdü. Çocukluğu zor geçti. Böbrek hastalığına yakalandı. 12 yaşındayken anne ve babası boşandı, yaşadığı sağlık problemlerine ek olarak duygusal ve düşünsel problemlerle de uğraşmak zorunda kaldı. Hal böyle olunca “insan psikolojisini” anlamaya yöneldi. Sonucunda araştırmalarını psikoloji ve felsefe alanında yoğunlaştırdı.

Kuramın dayandığı görüş

1.”Önemli olan başımıza ne olay geldiği değildir, önemli olan olaylara yüklediğimiz anlamlardır.” der Epiktetos. Epiktetos’un bu sözü kuramın temellerini oluşturmuştur. Nitekim olaylara yüklediğimiz anlamlar neticesinde farklı duygular içerisine gireriz, mutlu olur, üzülür, şaşırırız.

2. Birey doğuştan mantıklı ve mantıklı olmayan yönleriyle doğar. Mantıklı inançlar doğuştan veya çevresel faktörlerle oluşur.  Tüm insanlarda mantıklı ve mantıksız olma potansiyeli vardır. Yaratıcılık, kendi hatalarından ders çıkarma, gelişim potansiyellerini açığa çıkarma, düşüncelerini analiz etme, diğerlerini sevme ve ilgilenme gibi yapıcı ve yapılandırıcı özelliklerin yanında düşünmeden hareket etme, hazza yönelik davranma, kendine zarar verebilme, aynı hataları tekrarlama, hoşgörüsüzlük, batıl inançlara sahip olma, mükemmeliyetçilik, tembellik, potansiyelini ortaya koymaktan kaçınma gibi inhibe edici özelikler de aynı bireyde mevcuttur. Mantıksız düşünme ve negatif özelliklerin kazanımı aile ve kültürle yakın ilgilidir. Bu özellikle hayatın ilk yıllarındaki telkine yatkınlık ve sosyal baskılardan etkilenmeyle ilişkilidir.

Danışma Amaçları

  • Danışanın mantık dışı inançlarının farkına varmasını sağlamak.
  • Danışanın mantık dışı inançlarının kendisine verdiği zararları görmesini sağlamak.
  • Danışanın mantık dışı inançlarını değiştirmesi veya zararlarını en aza indirmesini sağlamak.
  • Danışanın mantık dışı inançlarla mücadele etmesini yaşam felsefesi haline getirmek.

Terapi Teknikleri

  • ABC tekniği
  • Mutlakiyetçi ifadeleri listeleme(-meli, -malı)
  • Danışanın dilini değiştirme
  • Akılcı duygusal hayal kurma
  • Danışma kayıtlarını danışana verme
  • Bibliyoterapi
  • Utanca saldırı alıştırması
  • Tüm davranışçı teknikler

Kuramda kullanılan en önemli teknik

ABC Tekniği

  • A(Activating Experience) – Harekete Geçiren Olay
Önerilen Yazı:  Bellek - Zihinsel Zaman Makinesi

Ellis’e göre ABC teorisinde “A” insanların değer, hedef ve standartlarını harekete geçiren olay ve koşullardır.

  • B(Belief) – İnanç

Karşılan olay sonrasında rahatsız edici olaya sebebiyet veren veya vermeyen inançlar.

  • C(Consequences for emotions) – Duygusal Sonuçlar

Karşılaşılan bu durumlar için verilen tepki seçimleri bireyi rahatsız eden ve etmeyen bir takım duygusal ve davranışsal sonuçlar doğurur ki bu ADDT’de “C” olarak ifade edilmektedir.

Bir örnek verecek olursak;

Alper bey kız arkadaşından ayrılmış. Burada A devreye girer. Bir olay meydana gelmiş. Bunun sonucunda Alper bey depresyona girer veya kendini suçlar. Bu da C’yi devreye sokar. Peki neden B’yi atladık ? Çünkü B yani inançlar en başından beri sahip olduğumuz akılcı olmayan inançlarımızdı. Örneğimize geri dönecek olursak Alper Bey’in şöyle bir inancı vardı “Ben, herkes tarafından sevilmeliyim.” Bu ve benzeri bilişsel hataların varlığında bir uzmandan yardım almakta yarar vardır.

Nasıl Uygulanır?

Akılcı duygusal terapistler şu amaçlara ulaşmaya çalışır. Öncelikle danışanın akıl dışı inançları nasıl oluşturduğunu anlamaya çalışır ve problemlerin çözümünde nasıl bir hata yaptığını bulmak için çabalar.

İkinci olarak bu akıl dışı inançları akılcı olan inançlar ile değiştirmeye çalışır. Örneğin örnek olayda verdiğimiz  “Herkes tarafından sevilmeliyim” ifadesi yerine danışanın “Herkes tarafından sevilmeyebilirim” ifadesini benimsemesini sağlamaya çalışılır veya “Bu ilişki bitmeliydi”, “Dünyanın sonu değil.” gibi ifadeleri benimsemesini sağlamaya çalışılır.

 


Kaynakça:

  1. http://www.rasyonelpsikoloji.com/dr-ellisin-hayati-2/
  2. https://www.guncelpsikoloji.net/psikoterapi-kuramlari/albert-ellisin-akilci-duygusal-davranisci-terapisi-rebt-h6199.html
  3. http://www.psikoterapi.pro/psikoterapi/akilci-duygusal-davranis-terapisi
  4. Düşmez, İ. (2013). Akılcı Duygusal Davranışçı Yaklaşıma Dayalı Akademik Erteleme Davranışını Önleme Eğitim Programının Üniversite Öğrencilerinin Akademik Erteleme Davranışları Üzerine Etkisi
  5. Şahin, E. (2018). Akılcı Duygusal Davranışçı Yaklaşıma Dayalı Bir Psikoeğitim Programının Ergenlerin Benlik Algısına Etkisi

Site kaynakçaları erişim tarihleri: 10.06.2018


 


Gökçen Gökgözoğlu

PDR öğrencisi Psikolojik Danışman

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Önceki yazıyı okuyun:
Beyin: Senin Hikayen

Özgün adı: "The Brain: The Story Of You" Yazarı David M. EAGLEMAN: Üniversite eğitimini İngiliz ve Amerikan Edebiyatı üzerinde yaptıktan sonra

Kapat